Besparen op mobiel bellen? Niet als het aan KPN ligt 
Herbert Blankesteijn

Mobiel internet neemt een hoge vlucht en daardoor kan de consument nu bellen en tekstberichten sturen zonder te betalen voor belminuten of sms-bundels. Wat zijn de mogelijkheden? Belbedrijven proberen het financiële lek te dichten door mobiel internet duurder te maken.

1: Besparende diensten

Skype is het duidelijkste en belangrijkste voorbeeld. Skype is software voor telefonie via internet, die al jaren bestaat voor de pc en gratis te downloaden valt van skype.com. Wie Skype op zijn pc zet, kan gratis 'bellen' met iedereen ter wereld die óók Skype heeft geïnstalleerd. Een koptelefoontje met microfoon, aangesloten op de pc, dient dan als 'telefoonhoorn.' Skype wordt veel gebruikt door mensen met contacten in het buitenland. Die besparen zo grote bedragen en ze kunnen onbeperkt lang praten, zelfs met een videoverbinding via de webcam.

Stel u zoiets voor op een mobiele telefoon. Zogeheten smartphones kunnen standaard internetten (tegen een meerprijs bij het abonnement) en voor de populairste systemen, iPhone en Android, is Skype beschikbaar. Daarmee kun je gratis mobiel bellen, zelfs wereldwijd! Notoire veelbellers kunnen opeens toe met een minimaal aantal binnenlandse belminuten. Ook ontkomen ze aan de hoge tarieven voor mobiel bellen met het buitenland. Dat is dubbel besparen, en eindeloos lang bellen op de koop toe. Gratis is Skype trouwens alleen als wordt 'gebeld' met andere skypers. Bellen naar gewone telefoonnummers in binnen- en buitenland kan met Skype óók, maar dat kost gewoon geld.

Mobiele skypers die zich in het buitenland bevinden, kunnen juist duur uit zijn. Zoals mobiel bellen in het buitenland duurder is, zo is mobiel dataverkeer dat ook. De verschillen zijn alleen groter. De telecombedrijven hanteren plafonds om te voorkomen dat u een rekening  van duizenden euro's opbouwt, maar de regels hiervoor zijn ingewikkeld. Ze verschillen per gebied en per provider. Een rekening van honderden euro's in een maand is nog altijd mogelijk. De voordelen van mobiel skypen gelden dus alleen voor mensen die vanuit Nederland skypen.

Kader: U bent met Skype alleen bereikbaar als u de applicatie heeft gestart. Maar zolang Skype actief is, is er ook sprake van dataverkeer. Daarmee houden de skypende computers en mobieltjes elkaar van hun aanwezigheid op de hoogte. Dat dataverkeer vinden de mobiele providers een probleem; het is een van de redenen dat ze voor dit soort toepassingen extra geld willen zien. Ook is daardoor uw accu sneller leeg. Voor Android bestaat een app, Stop Skype, die met één klik Skype volledig uitschakelt.

Voorbeeld: Pascal de Goede heeft een sim only-abonnement van 300 belminuten bij T-Mobile (€10,95). De helft daarvan bestaat uit gesprekken met zijn vriendin. Daarnaast belt hij geregeld met zijn ouders, die in Spanje overwinteren met Skype op hun laptop. Als ze allemaal onderling skypen kan Pascal toe met 150 in plaats van 300 belminuten, wat 4 euro per maand scheelt. Bellen naar Spanje zou 50 cent per minuut kosten. Met Skype is het gratis. Zo is Pascals internetabonnement van 10 euro per maand terugverdiend na 12 minuten bellen met Spanje. De rest is winst.

Daarnaast kunt u besparen op sms. Sms-jes worden meestal per 'bundel' verkocht en dan kosten ze maar een paar cent per stuk. Toch betaal je elke maand weer de nodige euro's, ook voor het deel van de bundel dat je niet gebruikt. Al die euro's zijn pure winst voor de belbedrijven van deze wereld; de kostprijs van een sms is praktisch nul. Met internet op het mobieltje kunnen tal van diensten de rol van sms overnemen. Voor niets.

Hier zijn enkele gratis alternatieven voor sms op een rijtje. Welke u kiest hangt af van wat u bevalt, maar ook van waar degene die u wilt bereiken te vinden is.

Ping. Ping is een alternatief voor sms dat is ontstaan op de Blackberry. De berichten gaan via internet, net als bijvoorbeeld e-mail, en er is dus geen sms-bundel voor nodig. Door Ping werd de Blackberry, oorspronkelijk een zakelijk gadget, opeens populair bij scholieren. Nadeel is dat je met Ping alleen tussen Blackberries kunt communiceren. 

Whatsapp is software voor de belangrijkste systemen (iPhone, Android, Blackberry en Symbian/Nokia) die onderlinge tekstberichten mogelijk maakt. Alle Whatsapp-gebruikers, op welk soort telefoon dan ook, kunnen elkaar bereiken, ook weer via internet dus zonder kosten per bericht. Whatsapp is in korte tijd erg populair geworden. KPN heeft geconstateerd dat bij de klanten met Hi-abonnementen het gebruik van Whatsapp in negen maanden is gestegen van 0% naar 85%. Whatsapp lijkt daarmee de dominante sms-vervanger te worden.

Msn biedt ook de mogelijkheid van live chat en bestaat voor de meeste systemen, soms in de vorm van software van onafhankelijke bedrijven. Zo maakt het Nederlandse eBuddy een app voor iPhone en Android die (onder andere) chatten met Msn-gebruikers mogelijk maakt. Msn op de pc kan gesprekken via de webcam tot stand brengen maar niet alle apps voor smartphones bieden die mogelijkheid.

Ook Twitter leent zich in principe voor het vervangen van sms-berichten. Veel mensen hebben al Twitter en software die u tweets laat versturen is voor iedere smartphone beschikbaar. Twitterberichten zijn in principe te zien voor al uw 'volgers' maar er bestaan bij Twitter ook (direct) messages die u speciaal naar één van hen stuurt.

Het genoemde eBuddy heeft een eigen Whatsapp-achtige dienst gemaakt, XMS. Deze is beschikbaar voor Android en voor iPhone. eBuddy heeft 30 miljoen gebruikers maar deze hebben (nog) lang niet allemaal een smartphone, laat staan dat ze eBuddy's XMS-app hebben geïnstalleerd.

Als u toch aan het skypen bent: Skype heeft ook een chatfunctie. Als uw contactpersonen toch al op Skype zitten, heeft u geen andere berichtensoftware nodig.

E-mail. Een oude bekende. Mobieltjes die kunnen mailen bestaan al meer dan tien jaar. De BlackBerry was de eerste; op de Blackberry zijn e-mail en sms al meer dan tien jaar nauwelijks meer van elkaar te onderscheiden. Ook op andere smartphones is dat intussen het geval. Het is gebruikelijk dat de mobiele telefoon een geluidje maakt als er mail binnenkomt, net als bij een sms. Je kunt dus net zo goed mailen in plaats van sms-en en het kost niets extra. 

Voorbeeld: Anne Verheul is een manisch sms-er. Ze heeft het abonnement Bel-SMS 350 van KPN (€40/mnd). Als ze in plaasts van sms Whatsapp gebruikt kan ze in plaats van het duurste, het goedkoopste abonnement nemen van €20/mnd. Mobiel internet kost €10, dus elke maand levert dat €10 besparing op.

	Skype	Msn	Ping	Whatsapp	XMS	e-mail	Twitter	
Kenmerken	Spraak/tekst	spraak/tekst	tekst	tekst	tekst	tekst	tekst	
Systeem	iPhone/Android	iPhone, BlackBerry, Android Nokia, Windows	Blackberry	iPhone, BlackBerry, Android and Nokia	iPhone/Android	Alle	Alle	
Bestanden versturen?	ja	ja	ja	ja	ja	ja	nee	
Kosten gebruik	Alleen kosten bij bellen met telefoonnetwerk	0	0	0	0	0	0	
Kosten installatie	0	0	0	0 (0,79 voor iPhone)	0	0	Afhankelijk van applicatie	
Bijschrift: Onder 'Alle' systemen behoren bijvoorbeeld ook minder populaire systemen als Palm en Meego. De diensten communiceren geen van alle met andere applicaties.

2. Besparen? Dat is niet de bedoeling

In april van dit jaar moest KPN bekendmaken dat de verdiensten waren tegengevallen. Vergeleken met het eerste kwartaal van 2010 was de omzet van sms-jes met 10 procent gedaald. Whatsapp en soortgelijke berichtendiensten kregen de schuld. KPN maakte duidelijk hier wat aan te willen gaan doen, onder andere door belminuten, sms en internettoegang in één pakket te gaan verkopen. Directeur Blok van KPN opperde bovendien dat er zou moeten worden bijbetaald om diensten als Whatsapp en Skype te mogen gebruiken. Ook extra betalen voor mobiel gebruik van YouTube kwam ter sprake.

"Dat leek ons geen goed idee," zegt Maurice Wessling, beleidsmedewerker van de Consumentenbond. "Het open model is altijd de sleutel geweest van het succes van internet. Het is in het algemeen belang die formule te behouden."

Voor de consument is het ironisch: kun je besparen door een alternatief te kiezen, reageert de leverancier door meer geld te vragen voor het alternatief.
Dit riep vragen op in de politiek, omdat KPN zijn macht als internetprovider leek te willen gebruiken om goedkopere concurrenten op het gebied van telefonie de voet dwars te zetten. Verschillende partijen in de Tweede Kamer kwamen in het geweer. "Dergelijke beschermingsconstructies werken remmend op de vooruitgang," meent Bruno Braakhuis, woordvoerder van GroenLinks op het gebied van telecommunicatie. "Het is een vorm van protectionisme. Ze proberen oude verdienmodellen in stand te houden."

De consument moet toegang tot internet kunnen krijgen voor een betaalbare prijs, toegang tot informatie en toegang tot nieuwe diensten," vindt Maurice Wessling. Beperking van die toegang door blokkades of tariefmuren zou de innovatie in de weg staan. "Een nieuwe Google of een nieuwe Skype zou zo maar een deel van zijn mogelijke klanten kunnen bereiken," aldus Wessling.

De Tweede Kamer nam in mei een motie van Bruno Braakhuis aan die de regering vroeg om netneutraliteit, dat wil zeggen dat alle soorten data gelijk worden behandeld, en dat niet de ene dienst bevoordeeld of benadeeld wordt ten opzichte van de andere. Enkele dagen later zegde minister Verhagen (Economische Zaken en Innovatie) tot veler verrassing toe dit te zullen opnemen in de Telecomwet. Mobiele internetproviders zouden niet bepaalde diensten mogen blokkeren, en zouden ze ook niet duurder mogen maken 

Mogen de mobiele providers op geen enkele manier aan de tarieven sleutelen? Bruno Braakhuis van GroenLinks is het niet eens met het discrimineren van diensten maar wel met het duurder maken van mobiel internet. "Als een tientje per maand niet genoeg is, mogen de tarieven hoger. Het is logisch dat je tarifeert op datagebruik."

Pikant is dat Vodafone allang in de praktijk brengt wat KPN alleen nog maar van plan was.
Woordvoerder Jasper Koek: "De een kijkt alleen soms naar buienradar, de ander wil ook onderweg hoge kwaliteit video. Wij vinden het niet redelijk dat deze verschillende klanten hetzelfde betalen. Sinds september 2010 verkopen we daarom internetbundels met een datalimiet. Skype en Whatsapp zijn alleen toegestaan als de klant daar extra voor betaalt." Als Verhagen woord houdt (en als de Telecomwet die hij voorstelt wordt aangenomen door de Tweede Kamer) zal Vodafone bakzeil moeten halen.

"Eerst zien dan geloven," zegt Maurice Wessling van de Consumentenbond. "Ik verwacht een harde strijd over hoe de regels er precies uit moeten gaan zien. KPN zal zich niet zomaar gewonnen geven. Ik ben trouwens wel blij met hun actie. Als KPN niet had aangekondigd extra geld te vragen voor Skype en Whatsapp, wist het publiek nu nog niet hoe belangrijk  netneutraliteit is."